Najpierw ustal, co dokładnie ma zostać ubezpieczone
Suma ubezpieczenia powinna dotyczyć konkretnego interesu majątkowego i odpowiadać sposobowi rozliczenia szkody wskazanemu w polisie. Osobno należy wykazać budynki, budowle, maszyny, wyposażenie, zapasy, mienie osób trzecich i inne grupy majątku. Łączenie różnych kategorii w jednej nieopisanej kwocie utrudnia ocenę, czy wartości są kompletne.
Wykaz najlepiej przygotować według lokalizacji. Pozwala to ustalić koncentrację wartości i sprawdzić, jaka suma może być narażona podczas jednego zdarzenia.
Sprawdź podstawę wyceny w warunkach polisy
Polisa może przewidywać wartość odtworzeniową, rzeczywistą, rynkową albo inną metodę określoną w umowie. Nie należy zakładać, że każda pozycja będzie automatycznie rozliczana według kosztu zakupu nowego odpowiednika.
Podstawa sumy i podstawa wypłaty powinny być spójne. Jeżeli firma oczekuje możliwości odbudowy lub zakupu nowej maszyny, trzeba potwierdzić, jakie warunki musi spełnić, aby otrzymać odszkodowanie odpowiadające odtworzeniu.
Budynki wyceniaj według kosztu odtworzenia
Wartość budynku powinna uwzględniać koszt postawienia obiektu o podobnych parametrach, przeznaczeniu i standardzie. Należy doliczyć instalacje, elementy stałe, fundamenty technologiczne, systemy bezpieczeństwa, projekt, nadzór i inne prace potrzebne do odbudowy.
Wartość księgowa albo historyczny koszt budowy mogą być znacznie niższe od aktualnego kosztu odtworzenia. Przy większych obiektach warto skorzystać z kosztorysu lub specjalistycznej wyceny.
Maszyny obejmują więcej niż cenę urządzenia
Do wartości maszyny należy doliczyć transport, cło, montaż, konfigurację, podłączenie mediów, testy, odbiory i uruchomienie. Przy urządzeniach zagranicznych znaczenie mają również kurs waluty i koszt pracy producenta lub autoryzowanego serwisu.
Jeżeli dany model nie jest już dostępny, trzeba ustalić cenę urządzenia o zbliżonej funkcji i wydajności. Wykaz powinien obejmować także dodatkowe oprzyrządowanie, formy, sterowniki i dedykowane wyposażenie.
Używana maszyna może wymagać wartości nowego odpowiednika
Fakt, że urządzenie ma wiele lat albo zostało zamortyzowane, nie przesądza o właściwej sumie. W zależności od warunków ochrony firma może potrzebować kwoty pozwalającej kupić nowy odpowiednik, a nie wartości sprzedaży starej maszyny na rynku wtórnym.
Trzeba jednak sprawdzić ograniczenia wieku, zużycia i sposobu rozliczenia szkody. Warunki mogą przewidywać potrącenia lub inne zasady dla określonych grup urządzeń.
Zapasy wyceniaj według ich rzeczywistej roli w działalności
Surowce, produkcja w toku, towary i wyroby gotowe mogą wymagać różnych metod wyceny. Należy ustalić, czy suma obejmuje koszt zakupu, koszt wytworzenia, dodatkowe koszty oraz w jakim zakresie uwzględniana jest marża.
Wartości powinny uwzględniać szczyty sezonowe. Jeżeli maksymalny stan magazynu występuje tylko przez kilka miesięcy, trzeba zastosować rozwiązanie, które obejmie również ten okres.
Uwzględnij VAT, waluty i wzrost kosztów
Przy każdej grupie mienia trzeba ustalić, czy suma jest podawana netto czy brutto oraz czy firma może odliczyć VAT. Przy maszynach kupowanych w euro lub dolarach warto ocenić wpływ zmiany kursu na koszt zakupu nowego urządzenia.
Istotny jest również wzrost cen pomiędzy zawarciem polisy a szkodą. W zależności od programu można zastosować klauzule automatycznego wzrostu wartości, ale ich limit powinien odpowiadać realnej zmienności kosztów.
Nie pomijaj kosztów dodatkowych
Po dużej szkodzie firma może ponieść koszty uprzątnięcia, rozbiórki, zabezpieczenia miejsca, pracy rzeczoznawców, projektu, transportu awaryjnego, wynajmu zastępczego i odtworzenia dokumentacji. Część z nich może podlegać osobnym podlimitom.
Warto przygotować szacunkowy scenariusz największej szkody i sprawdzić, czy dostępne limity wystarczą nie tylko na samo mienie, ale również na działania konieczne do rozpoczęcia odbudowy.
Sprawdź ryzyko niedoubezpieczenia
Porównaj sumy z aktualnymi kosztami odtworzenia. Jeżeli różnica jest istotna, warunki mogą przewidywać proporcjonalne ograniczenie wypłaty. Problem może ujawnić się także przy szkodzie częściowej.
Najczęstsze przyczyny niedoubezpieczenia to przepisywanie zeszłorocznych wartości, brak nowych inwestycji w wykazie, używanie wartości księgowej, pomijanie kosztów montażu oraz nieuwzględnianie maksymalnych stanów magazynowych.
Przygotuj dokumenty potwierdzające wartości
Przydatne są ewidencje środków trwałych, faktury, oferty producentów, kosztorysy, umowy zakupu, dokumentacja techniczna, wykazy magazynowe i potwierdzenia inwestycji. Nie każdy dokument musi być przekazany przy pierwszej rozmowie, ale firma powinna wiedzieć, na jakiej podstawie ustaliła poszczególne kwoty.
Przejrzysta metodologia ułatwia zarówno przygotowanie programu, jak i późniejsze wykazanie wysokości roszczenia.
Co zrobić, gdy firma nie ma aktualnej wyceny
Brak aktualnej wyceny nie powinien prowadzić do automatycznego przepisania starych sum. Można zacząć od ofert producentów, kosztów podobnych inwestycji, indeksacji, danych kosztorysowych i rozmowy z działem technicznym. Przy kluczowych aktywach warto zlecić wycenę specjalistyczną.
Najważniejsze jest oznaczenie poziomu pewności danych. Wykaz może rozróżniać wartości potwierdzone, szacunkowe i wymagające weryfikacji. Dzięki temu broker i firma wiedzą, gdzie ryzyko niedoubezpieczenia jest największe i które pozycje trzeba sprawdzić przed zawarciem polisy.
Dla największych budynków i urządzeń dobrze jest zapisać źródło wartości oraz datę jej ustalenia. Pozwala to w kolejnym roku ocenić, czy wystarczy aktualizacja wskaźnikiem, czy potrzebna jest nowa oferta albo wycena. Taki rejestr ogranicza ryzyko, że suma pozostanie niezmieniona przez kilka odnowień mimo wzrostu kosztów i nowych inwestycji.
Aktualizuj sumy przed odnowieniem i po inwestycjach
Wartości powinny być przeglądane co najmniej przed każdym odnowieniem. Dodatkowa aktualizacja jest potrzebna po zakupie maszyny, rozbudowie obiektu, modernizacji linii, zwiększeniu zapasów albo istotnej zmianie cen i kursów walut.
Najlepszym rozwiązaniem jest prosty proces, w którym dział finansowy, techniczny i operacyjny przekazują zmiany jednej osobie odpowiedzialnej za program ubezpieczeń.
Po ustaleniu wartości trzeba sprawdzić, jak przyjęte sumy współgrają z ubezpieczeniem mienia All Risks i ochroną awarii maszyn. Szerszy kontekst opisujemy w przewodniku ubezpieczenie mienia, maszyn i utraty zysku.